GRAMALTIN 6.109,92 DOLAR 50,4426 EURO 55,3643 BIST 100 9.404,89 STERLİN 66,4585 BITCOIN $64.251
Facebook TwitterX Instagram YouTube

Arama Haber Code Logo
SON DAKİKA
Son Dakika Haberleri Sola Kaydırma İkonu Son Dakika Haberleri Sağa Kaydırma İkonu

HABERLER

"Enflasyonla mücadelenin pastasındaki çileğimiz de bu oldu"

Giriş: 18.11.2026 11:37 | Güncelleme: 18.11.2026 13:11
Paylaş
"Enflasyonla mücadelenin pastasındaki çileğimiz de bu oldu"

Akademisyen Doç. Dr. Özgür Bayram Soylu, Türkiye ekonomisinin yüksek faiz ve zayıflayan iç talep kıskacında enflasyonla mücadele ettiği bir dönemde patlak veren fon krizini ve piyasalara etkilerini değerlendirdi. 131 fon hakkında tasfiye kararı alındığını ve yaklaşık 445 bin yatırımcıya 161 milyar liralık ödeme yapıldığını hatırlatan Soylu, asıl tehlikenin finansal piyasalarda yaşanan güven kaybının reel ekonomiye ve üreticiye sıçraması olduğuna dikkat çekti.

Türkiye’de enflasyonla mücadelenin vatandaşın sabrını, üreticinin dayanma gücünü, yatırımcının da geleceğe ilişkin beklentilerini fazlasıyla sınadığını belirten Doç. Dr. Özgür Bayram Soylu, yüksek faizler, artan finansman maliyetleri, zayıflayan iç talep ve eriyen satın alma gücü derken ekonominin üzerine bir de fon krizinin eklendiğini ifade etti. Soylu, yaşanan bu gelişmeyi "Enflasyonla mücadelenin pastasındaki çileğimiz de bu oldu." sözleriyle nitelendirdi.

Fon krizini sadece parasını geri almaya çalışan yatırımcıların meselesi olarak görmenin büyük hata olacağını vurgulayan Soylu, finansal piyasalarda yaşanan güven kaybının maliyetinin, yatırımcıların uğradığı zarardan çok daha büyük olabileceğine işaret etti. Soylu, "Bugün bir fonda başlayan sorun, yarın üreticinin finansmana erişimini, sanayicinin yatırım kararını, vatandaşın tasarruf tercihini etkileyebilme potansiyeli taşıyor. Ekonomide güven dediğimiz şey biraz da böyle çalışıyor açıkçası. Kaybetmesi kolay, yeniden kazanması zor!" değerlendirmesinde bulundu.

Açıklanan verilere göre 131 fon hakkında tasfiye kararı alındığını ve yaklaşık 445 bin yatırımcıya 161 milyar liralık ayni ve nakdi ödeme yapıldığını aktaran Soylu, Merkez Bankasının Kasım Enflasyon Raporu'nun krizin finansal piyasalardaki etkisini daha çarpıcı biçimde ortaya koyduğunu söyledi. İlgili fon piyasasında tasfiye kararı öncesinde yaklaşık 226 milyar lira olan birikimli net çıkışın karar sonrasında 522 milyar liraya ulaştığını belirten Soylu, yatırımcıların güven arayışının bu rakamlarla kendini bir şekilde gösterdiğini kaydetti.

Borsa İstanbul'un krize ilk tepkisinin de oldukça sert olduğuna değinen Soylu, krizin görünür hâle geldiği 15 Eylül'de BIST 100 Endeksi'nin yüzde 2,41 gerilerken ertesi gün kaybın yüzde 5,54'e ulaştığını ve devre kesici uygulandığını hatırlattı. Müdahalelerin ardından 17 Eylül'de endeksin yüzde 2,95 yükselerek tepki verdiğini ancak satış baskısının sonraki haftalarda da devam ettiğini söyleyen Soylu, "15 Eylül-30 Ekim döneminde BIST 100 yüzde 22,55 değer kaybederken Borsa İstanbul'daki şirketlerin toplam piyasa değeri yaklaşık 6,4 trilyon lira azaldı. Elbette bu kaybın tamamını fon krizine bağlamak doğru değil. Ancak yaşananlar, belirli fonlarda başlayan likidite sorununun nasıl geniş bir piyasa hareketine dönüşebildiğini gösteriyor." diye konuştu.

Peki, bu durum üreticiyi neden ilgilendiriyor?

Finansal sistemdeki her ciddi likidite sorununun, uygun koşullarda finansman bulmayı zorlaştırma potansiyeli taşıdığını ifade eden Soylu, Türkiye'de üreticinin zaten uzun süredir enflasyonla mücadele bahanesiyle yüksek faizlerle mücadele ettiğini söyledi. İşletme sermayesini çevirmenin, stoklarını finanse etmenin, yeni makine almanın veya kapasitesini artırmanın her geçen gün daha maliyetli hâle geldiğini belirten Soylu, fon piyasasında yaşanan çıkışların özellikle şirketlerin sermaye piyasalarından borçlanma imkânlarını daraltması hâlinde üretici için finansman koşullarının daha da ağırlaşabileceğini vurguladı.

Merkez Bankasının fon krizinin ardından likidite koşullarını destekleyen adımlar atmasının ve KOBİ kredilerine ilişkin büyüme sınırını genişletmesinin, meselenin reel ekonomiye uzanabilecek boyutunun fark edildiğini gösterdiğini dile getiren Soylu, "Bir tarafta enflasyonu düşürmek için sıkı para politikası uygulanırken diğer tarafta finansal piyasalardaki sıkışmayı hafifletmek için müdahalede bulunuluyor. İşin çelişkili görünen tarafı da burada. Ekonomiyi soğutmaya çalışırken finansal sistemin gereğinden fazla donmasını engellemek zorundasınız." dedi.

Yatırımcı açısından ise meselenin daha farklı olduğuna işaret eden Soylu, yüksek enflasyon ortamında insanların birikimlerinin değerini korumaya çalıştığını ve mevduat, altın, döviz, hisse senedi veya yatırım fonları arasında tercih yaparken doğal olarak getiriye baktığını belirtti. Ancak fon krizinin yatırımcının önüne "Param gerçekten güvende mi?", "İhtiyacım olduğunda çekebilecek miyim?", "Açıklanan getiriler ne kadar sağlıklı?" ve "Denetim mekanizmaları ne kadar etkin?" sorularını koyduğunu aktaran Soylu, bu soruların cevabının tatmin edici olmaması durumunda yatırımcının daha güvenli gördüğü araçlara yönelebileceğini kaydetti. Böyle bir yönelimin döviz ve altın talebini artırmasının ve Türk lirası cinsinden finansal varlıklara ilgiyi azaltmasının mümkün olduğunu ifade eden Soylu, bunun kaçınılmaz olduğunu söylemenin doğru olmadığını; ödemelerin tamamlanması, denetimlerin güçlendirilmesi ve şeffaflığın sağlanmasının güvenin yeniden kurulmasına yardımcı olabileceğini söyledi.

Fon krizi enflasyonu artırır mı?

Fon krizinin enflasyonu artırıp artırmayacağına ilişkin doğrudan ve kesin bir cevap vermenin mümkün olmadığını dile getiren Soylu, finansman maliyetlerindeki artışın üretim maliyetlerini yükseltebileceğini, dövize yönelişin güçlenmesi hâlinde ise kur üzerinden fiyatlara baskı oluşabileceğini belirtti. Buna karşın finansal kayıplar ve belirsizliğin tüketimi azaltarak talebi de zayıflatabileceğini kaydeden Soylu, krizin enflasyon üzerindeki net etkisinin hangi kanalın daha güçlü çalışacağına bağlı olduğunu ifade etti.

Asıl tehlikenin fon krizinin enflasyonu düşürmenin ekonomik maliyetini daha da artırması olduğunu vurgulayan Soylu, vatandaşın harcamalarını kıstığı, üreticinin yatırım kararlarını ertelediği, sanayicinin finansman bulmakta zorlandığı bir ekonomide finansal güvenin de sarsılmasının küçümsenecek bir mesele olmadığını söyledi. Tasfiye edilen fonların büyüklüğünün ekonominin tamamına oranla sınırlı olmasının güven kaybının da aynı ölçüde sınırlı kalacağı anlamına gelmediğini belirten Soylu, "Şimdi bu fonların nasıl bu noktaya geldiğini, risklerin neden zamanında önlenemediğini ve benzer sorunların nasıl engelleneceğini konuşmak gerekiyor. Çünkü kaybedilen para bir şekilde telafi edilebilir ama kaybedilen güvenin maliyetini ise kaçınılmaz olarak bütün ekonomi öder." ifadelerini kullandı.

Bununla birlikte mevcut tabloyu ekonominin geneline yayılmış kalıcı bir finansal kriz olarak değerlendirmek için erken olduğunu dile getiren Soylu, fonlardan çıkış hızının yavaşlaması, tasfiye ödemelerinde ilerleme sağlanması ve Merkez Bankasının likiditeyi destekleyen adımlarının piyasalarda normalleşme açısından önemli gelişmeler olduğunu kaydetti. Nitekim Borsa İstanbul'un ilk sert düşüşün ardından kamu müdahalelerine olumlu tepki vermesinin de güveni yeniden tesis edecek adımların karşılık bulabileceğini gösterdiğini aktaran Soylu, önümüzdeki süreçte tasfiyelerin tamamlanması, yatırımcı belirsizliğinin azalması ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesiyle finansal piyasalarda daha dengeli bir görünüm oluşmasının mümkün olduğunu belirtti. Yaşananların finansal sistemin tamamına yayılmadan yönetilebilmesinin hem yatırımcı güveninin hem de üretimin finansman imkânlarının korunması açısından belirleyici olacağına dikkat çeken Soylu, "Enflasyonla mücadelede başarıyı ise açıklanan oranlarla ölçemeyiz. O oranlara ulaşırken kaç işletmenin yatırımından vazgeçtiğine, kaç üreticinin finansman sıkıntısı yaşadığına, kaç vatandaşın birikimine duyduğu güveni kaybettiğine de bakmak gerekiyor. Bizde enflasyonla mücadele zaten yeterince pahalıydı, şimdi bir de güvenin faturasını ödemeyelim." diyerek sözlerini tamamladı.

 

Yorumlar

×

Haber Arama